Arktyka to nie tylko lodowce ale także rozległe obszary pokryte tundrą, czyli bezleśną formacją roślinną zdominowaną przez mchy, porosty, trawy i karłowate krzewy. Regiony polarne ocieplają się 4 razy szybciej od pozostałych obszarów naszego globu, co bezpośrednio wpływa na wszystkie komponenty środowiska, w tym pokrywę roślinną. Tundrowe rośliny o zdrewniałych pędach są doskonałymi rejestratorami przemian środowiska przyrodniczego związanych z szybkim wzrostem temperatury. Do najbardziej charakterystycznych roślin Arktyki należą karłowate wierzby (m.in. wierzba polarna, wierzba arktyczna), rosnące powszechnie m.in. na Svalbardzie, Islandii, Grenlandii, północnej Kanadzie. Te niskie rośliny, o wysokości maksymalnie 20 – 30 cm i grubości pędów rzadko przekraczających 1 cm, mogą osiągać wiek ponad 100 lat. Pomimo niewielkich rozmiarów ich wnętrze stanowi archiwum warunków klimatycznych oraz zjawisk geomorfologicznych zachodzących w czasie ich życia. W bardzo wąskich słojach, widocznych tylko pod mikroskopem, odnaleźć można informacje o zmianach temperatury, degradacji wieloletniej zmarzliny, ruchach masowych czy zjawiskach lodowych. Każdą z tych roślin należy więc traktować jako bardzo czuły i wyjątkowy instrument rejestrujący niezwykłe przemiany zachodzące współcześnie w środowisku Arktyki.

  

  

Piotr Owczarek – geomorfolog, dendrochronolog, pasjonat gór wysokich i obszarów polarnych, profesor nauk ścisłych i przyrodniczych. Najbardziej motywuje go praca w trudnych warunkach terenowych oraz poszukiwanie nowych wyzwań naukowych i metod badawczych. Jego zainteresowania badawcze koncentrują się wokół współczesnych zmian środowiska przyrodniczego, przede wszystkim natężenia i aktywności procesów geomorfologicznych, oraz zagrożeń naturalnych. Uczestniczył w wielu ekspedycjach badawczych, m.in. na Spitsbergen, Wyspę Niedźwiedzią, Grenlandię, Półwysep Labrador, w Góry Sino-Tybetańskie, Tien-Shan, Pamir.
Jest pracownikiem Instytutu Geografii i Rozwoju Regionalnego Uniwersytetu Wrocławskiego, gdzie od 2018 roku pełni funkcję kierownika Pracowni Dendrochronologicznej. Ponadto jest członkiem Komitetu Badań Polarnych PAN oraz uczestniczy w pracach komisji Terrestrial Working Group IASC (International Arctic Science Committee).

 

  

Wykład 3 13.15 - 14.00 

Arktyka ociepla się najszybciej na planecie, a Polska Stacja Polarna Hornsund to idealne miejsce, by obserwować te zmiany z bliska. Podczas wykładu opowiemy, dlaczego polscy polarnicy wytrwale kopią w śniegu, ważą go i analizują jego strukturę. Dowiesz się, jak zmieniające się opady wpływają na kondycję lodowców i dlaczego to, co dzieje się z arktycznym puchem, ma kluczowe znaczenie dla zrozumienia przyszłości klimatu, w którym wszyscy żyjemy.

 

 

 

Bartłomiej Luks - jest badaczem polarnym z ponad dwudziestoletnim doświadczeniem w studiach nad śniegiem i lodowcami w Arktyce. Jego praca terenowa rozpoczęła się od wypraw na Spitsbergen, a kolejne lata kariery poświęcił zrozumieniu reakcji kriosfery na gwałtownie ocieplający się klimat. Obecnie pracuje jako adiunkt w Zakładzie Badań Polarnych i Morskich Instytutu Geofizyki Polskiej Akademii Nauk (IGF PAN) w Warszawie. Pełni również kluczową funkcję koordynatora projektu LIQUIDICE. W swojej pracy naukowej koncentruje się na bilansie masy lodowców, fizyce śniegu oraz rozmieszczeniu pokrywy śnieżnej, traktując je jako główne wskaźniki zmian środowiskowych. Przez lata był zaangażowany w liczne międzynarodowe projekty na Svalbardzie. Bada również transport zanieczyszczeń i mikroorganizmów w śniegu, wnosząc istotny wkład w zrozumienie złożonych skutków globalnego ocieplenia w regionach polarnych.